قواعد درسهای اول تا سوم عربی۲رشته کار ودانش

  قواعد درس اول                                     معرفه                   

                            اسم

                                                                نكِره

اسم را از نظر شناختن به دو نوع تقسيم مي كنند: اسم معرفه و اسم نكره

اسم معرفه: اسمي شناخته شده است كه بر  فرد يا چيز مشخّصي دلالت مي كند و يا براي بار دوم در جمله تكرار مي شود.

اما اسم نكِره: اسمي ناشناس است كه بر فرد يا چيز نامعلومي دلالت مي كند.

مثال:

 ديروز پسري را در بازار ديدم.

                نكره         معرفه

رأيتُ  ولداً  فـﻰ السّوقِ أمسِ.

          نكره    معرفه

معلّم:             چه كسي نشانه معرفه و نكره را در فارسي مي داند؟

دانش آموز:     در فارسي معمولاً معرفه نشانه ندارد ولي نشانه نكره سه چيز است:

يك، يكي، يك و ي

                معرفه                          مرد

                                                       مردي

                نكره                                              يك مرد

                                                      يك مردي

معمولاً نشانه نكره در عربي تنوين است.         ﹱ _ٍ _ٌ

دانش آموز:     آيا اسم خاص داراي تنوين نكره است؟

معلّم:             خير اسم خاص حتي اگر تنوين داشته باشد؛ نكره نيست بلكه معرفه است.

مثال:             أشهَدُ أنَّ محمّداً رسولُ اللهِ.

در اين مثال «محمداً» معرفه است.

انواع اسم معرفه:

در زبان عربي اسم معرفه شش نوع  است:

1- اسم معرفه به «ال»           الذِّئب: گرگ

2- ضمير                           هو، أنتِ

3- عَلَم                             ناصرٌ، سوسنُ، بغدادُ.

[اسم عَلَم يعني اسم خاص. نامي كه مخصوص يك فرد، يك مكان و يا يك چيز است]

4- موصول:                       الّذى، الّتـى، الّذينَ، اللّاتـﻰ، مَنْ، ما

5- اشاره: هذا، هذه، هذانِ، هاتانِ، هؤلاءِ، ذلك، تلك، أولئك

6- اسم معرفه به اضافه بابُ الغُرفة، محفظةُ جوادٍ.

(هر گاه اسمي به اسم معرفه اي ديگر اضافه شود؛ اسم اوّل از نكره بودن خارج شده معرفه مي گردد.

معلّم:        آيا به  نظر شما «ال» و «تنوين» با هم در يك اسم مي آيند؟

دانش آموز:  خير، زيرا ال نشانه معرفه و تنوين، نشانه نكِره است و نمي شود با هم  بيايند.

قواعد درس دوم

                                                         ظاهري

        علامت هاي اعراب                          محلّي

                                                         تقديري

علامت هاي اعراب عبارتند از:        _َ _ِ _ُ _ً _ٍ _ٌ _ْ

به اين علامت ها اعراب ظاهري مي گويند.

هرگاه اعراب كلمه اي ظاهر شد؛ مي گوييم اعراب آن كلمه ظاهري است. مثلاً در اين كلمات مي بينيم كه اعراب كلمات، ظاهر شده پس اعراب آنها ظاهري است.

القربةُ ثقيلةٌ للمرأةِ.

 يرسمُ الطالبُ صورةَ جبلٍ علي اللوحِ.

                                                   اصلي

            اعراب ظاهري 

                                                     فرعي

اعراب ظاهري نيز دو نوع است: « اصلي » و « فرعي».

اعراب اصلي همان علامت هاي معروفِ اعراب است كه عبارت است از:

نصبﹷﹱ / رفعﹹ _ٌ/ جرّ ﹻ ٍ / جزمﹿ

امّا اعرابِ فرعي، مطلبِ جديدي است كه در اين درس با آن آشنا مي شويم.

گاهي علامت اعراب _َ_ً_ِ_ٍ_ُ_ٌ_ْ   نيست.

اعراب فرعي در  پنج مورد است:

1- اسم  مثنّي 2- اسم جمع مذكّر سالم 3- اسماء خمسه

 4- اسم جمع مؤنّث  سالم 5- اسم غير منصرف.

1- اسم مثنّي

علامت رفعِ مثنّي ، حرف «الف» در « انِ» است.

علامت نصب و علامت جر، حرف «ى» در « ـَيْنِ » اس

اسم جمع مذكّر سالم

علامت رفعِ جمع مذكّر سالم، حرف «و» در «ونَ» است .

علامت نصب و جرّ جمع مذكّرسالم ، حرف «ى» در «ـِينَ» است.

اسماء خَمسَة

«اسماء خَمسَة» يعني اسم هاي پنجگانه و عبارتند:

 أب: پدر/ أخ: برادر/ ذو: داراي/ حَم: پدر شوهروخويشاوندان شوهر/ فَم: دهان

از حَم و فَم چون پُر كاربرد نيستند؛ صرف نظر مي كنيم.

علامت رفعِ اسماء خمسه حرف « و» است.

علامت نصبِ اسماء خمسه حرف «  ا » است.

علامت جرّ اسماء خمسه حرف « ى » است.

قواعد درس سوم  

تا به حال با سه مورد اعراب فرعي آشنا شده ايد و اينك مورد چهارم از اعراب فرعي:

4- اسم جمع مؤنّث سالم:

در جمع مؤنّث سالم، علامت نصبﹷﹱ وجود ندارد و كلمه در  حالت نصب، كسره مي گيرد.